Coachingstechnieken

Coaching is vooral een kwestie van luisteren en vragen stellen, op een gestructureerde manier. Daarbij zijn verschillende technieken mogelijk, afhankelijk van de aard van de materie, het verloop van het traject en de persoonlijkheid van de coachee. Hieronder enkele technieken die Fatima graag gebruikt.

NLP (Neuro-Linguïstisch Programmeren)

Neuro-Linguïstisch Programmeren draait om de betekenis die iemand geeft aan de woorden die hij gebruikt. Door die betekenis te analyseren en eventueel te veranderen, wordt de wisselwerking tussen gedachten, emoties, overtuigingen en gedrag verbeterd. NLP zoekt naar praktische oplossingen voor problemen door de interne beleving van mensen in kaart te brengen. Daarbij is het uitgangspunt dat iedereen de innerlijke hulpbronnen heeft om te bereiken wat hij wil, als de motivatie er maar is.

NLP bevat vele oefeningen om de emotie en de ratio met elkaar te verbinden en daar de juiste woorden bij te zoeken. Een voorbeeld is de oefening 'hiërarchie in waarden', die in kaart brengt wat iemand belangrijk vindt in het leven en welke 'prijs' hij ervoor wil betalen. Bij dilemma's kan de methode 'onderhandelen in delen' worden gebruikt, waarbij de interne tweestrijd in kaart wordt gebracht en beide kanten met elkaar gaan onderhandelen. Een derde voorbeeld is de 'Disney-strategie', die naar verluidt door Walt Disney werd toegepast om creatieve plannen te ontwikkelen die nog uitvoerbaar zijn ook. Kenmerkend is dat tijdens de ontwikkeling om beurten de criticus, de creatieveling en de practicus vrij spel krijgen.

RET (Rationeel-Emotieve Therapie

Rationeel Emotieve Therapie (RET) gaat ervan uit dat emoties en gedrag niet worden bepaald door concrete situaties of gebeurtenissen. Nee, het zijn gedachten, aannames, opvattingen en vooroordelen die het gedrag bepalen. Of zoals Nicolaas Beets schreef: "De mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest en dat nooit op komt dagen. Zo heeft men meer te dragen dan God te dragen geeft." Gedragsverandering kan worden bereikt door al die gedachten en aannames te analyseren en vervolgens grondig te oefenen met realistische gedachten. RET biedt hiervoor diverse oefeningen en technieken.

Transactionele Analyse

De Transactionele Analyse kijkt naar de manier waarop mensen met elkaar communiceren. Ze kiezen daarbij een bepaalde positie: ze kunnen als volwassenen met elkaar omgaan, maar er kan ook sprake zijn van ongelijkheid. De één gedraagt zich dan als vader of moeder, die straft en beloont, terwijl de ander als een kind gehoorzaamt of juist dwarsligt. In dat geval is er vaak een oorzaak in het verleden; iemand heeft bijvoorbeeld geleerd altijd met zeuren zijn doel te bereiken. Met die kennis kan een stappenplan worden gemaakt om afscheid te nemen van het verleden en voortaan als volwassene te gaan communiceren.

TransactioneleAnalyse

Dramadriehoek

De Dramadriehoek vloeit voort uit de Transactionele Analyse. Het model laat zien wat er gebeurt als mensen niet zelf de verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen problemen. Ze raken dan verstrikt in een web van slachtoffers, redders en aanklagers.

Dramadriehoe

Hoe werkt het? Wie zich als slachtoffer opstelt, doet een appèl op anderen om als redder op te treden. De redder wordt vervolgens onmisbaar, want zodra hij stopt met redden, is het slachtoffer terug bij af. Het slachtoffer zal de redder daarvan de schuld geven. Maar ook als de redder blijft doorgaan met redden, komt er een moment dat het slachtoffer ontevreden is over het resultaat en de redder de schuld geeft van de aanhoudende misère. In beide gevallen verandert het slachtoffer in een aanklager. De redder is het nieuwe slachtoffer of wordt - als hij van zich afbijt - ook een aanklager.

Kortom: alleen door zelfredzaamheid te bevorderen kun je voorkomen dat je in de Dramadriehoek terechtkomt.

GROW-model

Dit is een coachingsmodel dat bedoeld is om medewerkers zich te laten ontwikkelen van afhankelijke werknemers naar zelfstandige en volwaardige medewerkers die hun werk autonoom kunnen uitvoeren. Het GROW-model geeft structuur tijdens een coachingsgesprek en heeft vier overzichtelijke stappen: Goal, Reality, Options en Will.

Tijdens de intake komt eerst het doel uitgebreid aan bod: waar wil de coachee naartoe en waarom? Daarna wordt stilgestaan bij de realiteit: hoe is de huidige situatie en welke belemmeringen zijn er om het doel te bereiken? Als opties worden vervolgens enkele realistische scenario's geformuleerd, waaruit tot slot een keuze wordt gemaakt. Het resultaat is een concreet stappenplan.

Socratisch Coachen

Socrates: "Waar zoek je naar?"
Antwoord: "Dat weet ik niet."
Socrates: "Hoe weet je dan wanneer je het gevonden hebt?"

Socrates was zo'n 2500 jaar geleden de meester van het vragen stellen. Zijn aanpak is goed bruikbaar in coachingsgesprekken en heeft veel gemeen met RET en provocatieve coaching. Socrates werkte vanuit twee belangrijke principes: 1. hij toetst met zijn vragen de houdbaarheid van iemands beweringen en 2. hij stelt zijn vragen vanuit oprechte nieuwsgierigheid en verwondering. Dat laatste wordt 'socratische onwetendheid' genoemd: Socrates nam niets als bekend of vanzelfsprekend aan.

Een socratisch coachinggesprek begint met een duidelijke kwestie. De coach gaat vervolgens op zoek naar specifieke meningen, liefst kort en bondig verwoord en voorzien van concrete voorbeelden. Algemene veronderstellingen zijn uit den boze. Door vragen te stellen worden de antwoorden steeds verder aangescherpt en getoetst op houdbaarheid. Daarbij wordt de bereidheid om in dialoog te blijven voortdurend gecheckt. Zo blijft de coachee medeverantwoordelijk voor het gesprek.

leestips

  • Oplossingsgerichte vragen - Frederike Bannink
  • Socratisch Coachen - Hilde Veraart-Maas
  • Welke kleur heeft jouw parachute? - Richard Bolles
  • De Maskermaker - Wibe Veenbaas e.a.
  • De Schoonheid van Coachen - Adriaan Hoogendijk
  • Strategisch Coachen - Maarten Kouwenhoven